Programmer's Notes

Professor Layton and the Diabolical Box

2010-01-25T13:32:00.001+02:00

Recently I finished playing Professor Layton and the Diabolical Box on Nintendo DS. I had another post about the previous game of this sequel (Professor Layton and the Curious Village), you can access the post by clicking here. This is the second game of this series in English, there exist other versions in Japanese.

I had fun playing this one too and I think that this one was more successful in some aspects: First of all, some puzzles were better integrated in the game, so that you had to solve some puzzles in order to move on and find answers to some key questions. There was a variety of places: 2 villages and the train. Some characters from the previous game were included. And some extra tasks were added, which you can reach through the menu. The story was also satisfactory. Although at the beginning, I feared that the whole story would play out in the train, later there were changes and surprises.

After the game finishes, you can reach the Bonuses section, where you can try to solve some puzzles that are more difficult.

The game is rated 8.5 on gamespot.com, whereas The Curious Village is rated 9.0.

Make a Book of Your Blog!

2009-12-07T19:38:00.000+02:00

If you're a blogger and want to see your posts some day as a book, there is a simple tool you can use. First you choose some options such as the order of your posts in the book, which posts (you choose a date range) will be printed, your cover picture etc.

Of course this tool is not for free. Its name is Blog2Print and right now these are the prices: Soft Cover for 15.65 and hard cover for 25.65$. There is also a pdf format if you want, which costs 7.95$.

Here are two pages from my blog:

PageRank in Safari

2009-11-15T19:54:00.003+02:00

In Mozilla Firefox, it is easy to view page ranks with an add-on. Well, there is also a simple way for Safari. Just drag this link Check PR to the Bookmarks bar in your Safari browser. Whenever you want to check page rank value of a page, just click that link to view the page rank.

(Source: http://www.refreshinglyblue.com/2008/10/28/google-pagerank-in-safari/)

Removing locked files from Trash in Mac OS

2009-10-31T15:39:00.000+02:00

To be able to remove locked files in Trash, you don't have to unlock each file by right clicking. There is an easier way to perform the deleting:

Press Shift and Option Keys(Alt key) together and then right click the Trash icon to choose Empty Trash.

Watch Star Wars in Your Command Window

2009-10-30T13:28:00.003+02:00

You can watch Star Wars on your command prompt window. You just open your command window/terminal and then type telnet towel.blinkenlights.nl.

I really liked the beginning when the "movie" starts with "20th Century Text" instead of "20th Century Fox".

Overall, it is very nice and creative. And I think, it must have caused the developers much effort.

(I guess it's also OK omitting the telnet part in the command.)

Youtube video in Microsoft Powerpoint Presentation

2009-10-10T15:42:00.002+03:00

To insert Youtube videos into Microsoft Office Powerpoint, you should use an add-in, which you can download from this address.
The rest is an easy procedure, that is explained in the download site.
There are two versions of the add-in: One version for Office 2007 and one for the earlier versions.

Professor Layton and the Curious Village

2009-10-09T11:18:00.008+03:00

I discovered a fun game for Nintendo DS: Professor Layton and the Curious Village. It's the only game in DS that I was having fun while playing except the fabulous Castlevania.

There are two main characters: Professor Layton and his apprentice Luke. While moving through the town named St. Mystere, they meet villagers and try to solve some mysteries. The game contains many puzzles as mental exercises. While playing, the touch screen property of Nintendo DS is used.

Reception of the game was very positive.
To take a look at the demo please click here .
To see the awards of this game, you can click here.

Microsoft Office 2007 Compatibility with Office 2003

2009-10-05T13:29:00.001+03:00

If you want to use Microsoft Office 2003 but be able to open Office 2007 files, you can download "Microsoft Office Compatibility Pack for Word, Excel, and PowerPoint 2007 File Formats" here.

How to Record Voice on Mac?

2009-10-01T00:20:00.000+03:00

With GarageBand, voice recording also becomes simple. Just run GarageBand and choose "Create New Podcast Episode" from the start menu. Type a name for your song.

Then you should choose male/female voice.

You can start recording by clicking the red circular button.

Get File Names with C#

2009-09-30T14:08:00.005+03:00

You can use the following code, if you want to get file names in a directory using C#:

using System;
using System.IO;

class Program
{
static void Main()
{
string[] array1 = Directory.GetFiles(@"C:\");

// Put all txt files in root directory into array2.
string[] array2 = Directory.GetFiles(@"C:\", "*.txt");

Console.WriteLine("Files:");
foreach (string name in array1)
{
Console.WriteLine(name);
}

// Display all txt files.
Console.WriteLine("txt Files:");
foreach (string name in array2)
{
Console.WriteLine(name);
}
}
}

Running C# on Command Prompt

2009-09-30T13:41:00.006+03:00

If you have trouble setting up Microsoft Visual Studio, you can still compile and run C# code. You can download and install Microsoft Visual C++ Express Edition and run its command prompt to compile and run your .cs files. To write your .cs files, you can use any text editor such as Notepad++ or PsPad. Let's examine an example: Open a text editor and paste the following code:

using System;
class Hello {
public static void Main () {
Console.WriteLine ("Hello World");
}
}

Save the file as hello.cs.

To use command prompt, go to Start -> All Programs -> Microsoft Visual C++ Express Edition -> Visual Studio Tools -> Visual Studio Command Prompt

Go to the necessary directory and type csc hello.cs to compile.

If compilation was successful, hello.exe is created in that directory. You can run it by typing hello to the command prompt.

That's it.

Good programming!

Youtube: An error occurred, please try again later

2009-09-07T21:39:00.004+03:00

Youtube'da video izlemek isterken, bu hatayı alıyorsanız, aşağıda belirtilenleri uygulamanız probleminizi çözecek:

Windows kullanıcıları için: Yerel ağ bağlantısı -> Özellikler -> TCP-IP > DNS ata > Üst kısma 208.67.222.222 / Alt kısma 208.67.222.220 (Kablosuz ağ kullananlar çözüm için yazının yorumlarına bakabilir.)

MacOS kullanıcıları için: System Preferences -> Network -> Advanced -> DNS -> artı işaretine basarak yeni adres ekliyoruz: 208.67.222.222 -> Apply ve OK

Artık Youtube videolarını izleyebilirsiniz.

Removing Stumbi from Safari (for MacOS)

2009-07-24T11:18:00.004+03:00

Stumbi is the Safari version for StumbleUpon in Mozilla Firefox. But it has some other characteristics such as being able to be used only for a limited time. Then you have to pay for Stumbi, whereas StumbleUpon requires no paying at all.

So, when the limited time was over, I decided to delete Stumbi dmg(exe) file, but then I ran into problems. Safari started to crash. I could not find how to remove Stumbi from Safari tabs.

Later I have found the solution: You should go to the web page where you can download Stumbi and download it again. After the download, you will see a screen where you can choose between "installing" and "removing". And that's it! You choose removing and the problem is solved.

Her Gün Yeni Birşeyler Öğren!

2009-07-15T20:26:00.015+03:00

Öğrendiğim ilginç bilgileri veya edindiğim ilginç deneyimleri paylaştığım blogum:

Bunu Bugün Öğrendim --- http://www.bunubugunogrendim.com

Toefl'a Hazırlık

2009-06-17T19:22:00.004+03:00

Toefl'a hazırlanmak ve bir fikir edinmek için ücretsiz yardımsever sitelerden bazıları:

http://www.4tests.com/exams/examdetail.asp?eid=57
http://www.examenglish.com/TOEFL/index.php
http://www.stuff.co.uk/toefl.htm
http://www.testwise.com/review.html

Unknown server tag error

2009-05-15T18:26:00.010+03:00

In the case of an error of "Unknown server tag" format regarding AjaxControlToolkit, you should add the first line of code marked in the figure to the web.config as follows:

<add tagPrefix="ajaxToolkit" namespace="AjaxControlToolkit" assembly="AjaxControlToolkit"/>

With this trick, you not only solve your problem, but also you won't have to write

<%@ Register Assembly="AjaxControlToolkit" TagPrefix="cc1" Namespace="AjaxControlToolkit" %>

anymore to each page to use Ajax elements.

Change MasterPage at runtime

2009-05-15T15:08:00.004+03:00

Let's say that we want to change the masterpage file of a page, when the user is logged in.
You can do the following:

In the code side of the page, we can write the following code in the PreInit event, that we will define:

protected void Page_PreInit(object sender, EventArgs e) {
try
{
userID = Int32.Parse(Session["userID"].ToString());
this.MasterPageFile = "~/NewMasterPage.master";
}
catch
{
;
}
}

Psikolojik Testler

2009-05-10T22:06:00.005+03:00

Siz de benim gibi psikolojik testleri sevenlerdenseniz, bir site keşfettim:

Yaptığım bir testin sonuçlarını da paylaşayım dedim:

Career Inventory Test Results

Extroversion	\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|	50%
Emotional Stability	\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|	53%
Orderliness	\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|	40%
Altruism	\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|	46%
Inquisitiveness	\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|\|	53%

You are an Architect, possible professions include - strategic planning, writer, staff development, lawyer, architect, software designer, financial analyst, college professor, photographer, logician, artist, systems analyst, neurologist, physicist, psychologist, research/development specialist, computer programmer, data base manager, chemist, biologist, investigator.

Neyse biraz tutturmuşum galiba:)

Bu sitelere güzel başka bir örnek vermek gerekirse, BBC'nin sitesi var bir de:

BBC Surveys

Burada beyninizin cinsiyetini öğrenmek gibi ilginç testler yapabilirsiniz.

İyi eğlenceler!..

Indian Sound

2009-04-29T10:13:00.008+03:00

İstiklal Caddesi'nde müzik yapan

ara sıra rastladığım bir kızılderili grup var.

(Amerikan yerlisi desek daha doğru mu olacak acaba...)

İki tane cd aldık onlardan.
Ancak ilk cd bende değil o yüzden grubun isminin Indian Sound,

ikinci albümlerinin isminin de Nostalgia olduğunu zannetmekteyim.

İnternette bulunmayacağı için de birkaç şarkısını yüklüyorum, buradan dinleyebilirsiniz:

Flying Condor
Relanpago (favorim)

Bir deneyin, oldukça güzel.

Adding a Scrollbar

2009-04-28T17:22:00.005+03:00

It's very easy to add a scrollbar for some items you want to display on the page.

The following code is implemented in .NET environment:

For example you have a datalist and you want to display a number of items at first sight, so that user can scroll down to see more items.
In the designer part you should do the following:

Then, in the code (it can be page_load event) you write the following code:

if (dl.Items.Count > someNumber)
{
datalist.Style.Add("height", "200px");
datalist.Style.Add("overflow", "auto");
}

You should change 200px to whatever is appropriate for your implementation.

If the datalist has more than "someNumber" items, then the following is observed:

Farbtastic

2009-04-18T19:40:00.006+03:00

Yaratıcı ve güzel bir JQuery plugin'i: Farbtastic

İmleçle seçtiğiniz renklerin kodlarını hızlıca görebiliyorsunuz.

Nasıl çalıştığını görmek için: http://acko.net/dev/farbtastic

(Küçük not: Muhtemelen Almanca 'renk' demek olan Farbe ile İngilizce 'harika' Fantastic'i birleştirmişler.)

SVMLight yazılımını kullanmak

2009-04-11T11:23:00.005+03:00

http://svmlight.joachims.org/ adresinden elde edebileceğiniz SVMLight yazılımı Support Vector Machine(Destek Vektör Makinesi) denilen makine öğrenmesi(machine learning) yaklaşımını kullanmayı amaçlıyor.

SVM yaklaşımı birçok alanda kullanabiliyor. Burada amaç bir sınıflandırma yaratmak.

Örnek olarak şöyle bir durumu göz önüne alabiliriz:

Bir metindeki kelimeleri isim, sıfat, zamir diye etiketlemek istediğimizi düşünelim. Bu işleme Part-of-Speech Tagging deniyor (maalesef Türkçesini öğrenemedim). Yani metindeki kelimeleri belli sınıflara ayırmak istiyoruz. Bu sınıflara ayırma işlemini de SVM yaklaşımıyla yapabiliyoruz.

Elimizde ek, kök ve en önemlisi tip(isim, zamir) gibi bilgilerin de yazılı olduğu bir kelime dosyası olduğunu düşünelim. Bu dosyayı ikiye ayıralım; bir kısmını öğrenmek, bir kısmını da test etmek için kullanacağız.

Şimdi SVMLight'ın nasıl çalıştığını görelim:

Yazılım iki komuttan oluşuyor: svm_learn ve svm_classify.
İlk komut tek şeye ihtiyaç duyuyor çalışmak için: Girdi dosyası (featureValues.txt)

Üzerinde çalışılacak metinden, yani öğrenme için ayrılmış metinden hazırlanan bu dosyanın nasıl hazırlandığına geçmeden önce SVMLight'ın kurulumundan biraz bahsedeyim. En başta verdiğim adreste görülebileceği gibi Linux ve Windows için sürümleri var yazılımın. İkisi için de kurulum basit. Kurulumdan sonra sitede bulunabilecek bir örnek(http://download.joachims.org/svm_light/examples/example1.tar.gz) indirilip şu şekilde denenebilir:

Dos ekranı/terminal açılıp gerekli dizine gidildikten sonra şu komutu çalıştırıyoruz:

svm_learn featureValues.txt model.txt

Bu şekilde bizim verdiğimiz featureValues.txt dosyasını alıyor ve bundan bir model oluşturuyor.
Bu modeli model.txt dosyasına kaydediyor.
Daha sonra da bu modeli şu şekilde kullanarak sınıflandırmak istediğimiz kelimeleri sınıflara ayırmış oluyoruz:

svm_classify test.txt model.txt output.txt

Burada test.txt denilen dosya sınıflandırmak istediğimiz kelimeler üzerinde, yani test yapmak istediğimiz kelimelerden hesaplayarak oluşturduğumuz bir dosya.

Biraz dosya formatlarına bakalım:

Burada sınıf bir sayıdan oluşuyor(isim için 0, sıfat için 1 gibi).
Görüleceği gibi bu örnekte iki tane sınıf yeterli gelmeyebilir. Çünkü fiil, zamir gibi daha birçok tür var. O zaman SVMLight multiclass'ı indirip kullanabiliriz. Onun da kullanımı aynı şekilde yalnızca sınıf değerleri 0 ve 1'den başka değerler de alabilir.

Özellikten kastedilen nedir peki? Mesela Türkçe'de g ile biten kelimeler genelde(belki de her zaman) isimdir. O zaman her kelime için g ile bitip bitmeme bir özellik olabilir.

Şöyle iki kelimeden oluştuğunu düşünelim öğrenme dosyamızın:

filolog İsim
yalnız Sıfat

Bu dosyadan şöyle bir featureValues.txt dosyası oluşturabiliriz:

1 1:1
3 1:0

Burada 1 isim türüne, 3 sıfat türüne denk geliyor. Hemen yandaki 1, 1.özelliği gösteriyor. 1 ve 0 ise kelimenin g harfiyle bitmesi durumu. Eğer g ile bitiyorsa 1, bitmiyorsa 0 yazıyoruz.

Tabii gerçekte iki kelimeden ve tek özellikten alabileceğimiz özellikler çok az, bu nedenle oldukça fazla kelime sayısı olan öğrenme dosyaları kullanılıyor. Tabii bir özellik yerine de birçok özellik kullanılıyor.

Böyle bir dosya bir de test edilmesi istenen dosya üzerinde oluşturuluyor(test.txt). Daha sonra da yukarıda anlatıldığı gibi svm_classify komutu çalıştırılıyor.

Peki yazılımın çıktıları neler?

predictions.txt adlı bir dosya oluşturuyor öncelikle. Burada test ettiğimiz kelimeler üzerinde her kelime için tahmin ettiği sınıfların ne olduğuna dair bilgi bulabiliyoruz. Daha sonra DOS/terminal ekranında da ne kadar doğru etiketlediğimizi gösteriyor. Test edilen kelimelerin gerçek tiplerini biliyor oluşu bunu mümkün kılıyor.

Kısaca, SVMLight oldukça kullanışlı bir yazılım.
İlk başta biraz kafa karışıklığı yaratabilecek olsa da, sonuçta kullanımı kolay ve anlaşılır bir yazılım.

Castlevania: Order of Ecclesia

2009-04-09T20:28:00.012+03:00

Castlevania serisine ait son oyun "Order of Ecclesia"yı da zevkle oynayıp sonuna geleli uzun zaman oldu bile.

Bu sefer ana karakterimiz bir kadın, adı Shanoa. "Portrait of Ruin"de olduğu gibi ikinci bir karakter yok.

Grafikler için serinin en iyileri denilebilir. Hem karakterler hem de mekanlar üzerinde ayrıntılı çalışılmış.

Haritalar daha farklı ve daha güzel bir görsellikte kullanıcıya sunuluyor.

Oyunda ilerledikçe bir köyün sakinlerini kurtarıyoruz çeşitli bölgelerden,

onların isteklerini yerine getirip birşeyler kazanıyoruz.

"Boss"lardan bazıları normal bazıları ise oldukça zor.

Bulmaca yönü biraz azalmış denilebilir.

Ama hala ilerledikçe keşfedecek sürpriz özellikler var. Sürpriz sonlar gibi.

Oyunda sıkıştığınız yerde işin içinden çıkamıyorum

derseniz,

http://faqs.ign.com/articles/928/928271p1.html

adresindeki site faydalı bilgiler sağlıyor.

Oyunda ilerleyip nereleri tamamlamadım acaba

derseniz de bu adrese bakmakta fayda var.

Error: '/App_Code/' is not allowed

2009-03-06T11:21:00.006+02:00

If you are getting the following error:

The directory '/App_Code/' is not allowed because the application is precompiled.

There is an easy solution, although it is hard to find on the web: Just change the name of the App_Code directory on the server!

If useful please rate:

.NET datalist / binding images

2009-03-02T17:13:00.016+02:00

You have a datalist and you want to display thumbnails in a grid. Let's say we have a function called getPhotos(), that takes these thumbnails:

private void getPhotos()
{
try
{
DataSet ds = new DataSet();
string[] FileArray;
DataTable dlist = new DataTable();
dlist.Columns.Add("filename");
dlist.Columns.Add("picture");
dlist.Columns.Add("navigate");
FileArray = Directory.GetFiles(Server.MapPath("~/photosFolder/" + brandName + "/"));
for (int i = 0; i <>
{
string[] splitted = FileArray[i].Split('.');
if (("." + splitted[1]).Equals(".jpg"))
{
DataRow r = dlist.NewRow();
int index = splitted[0].LastIndexOf('\\');
r[1] = splitted[0].Substring(index+1);
r[0] = "~/photosFolder" + brandName + "/" + r[1] + ".jpg";
r[2] = brandName + "/" + r[1];
dlist.Rows.Add(r);
}
}
dl.DataSource = dlist; //dl is our datalist
dl.DataBind();
}
catch
{
}
}

Here we want to display images of mobile phones. brandName stands for a word like nokia or samsung, which is a directory under phonePhotos directory. Each folder that belongs to a brand has associated mobile phone photos in it. I mean: ~/photosFolder/nokia/2600.jpg is a thumbnail we would want to display.

Well, this is the method we use to get the photos.

In the designer part, we have to add some changes too.

By clicking on the picture you can see the details of the datalist. This is the code for the datalist. It is very important that url's of pictures are correct and we don't miss a whitespace or something like that.

There are three fields here, which are filename, picture and navigate.
Picture field is a label that appears under thumbnails to display model name of the phone.
Navigate field is used to make use of the information when user clicks on a thumbnail.
Just like with a gridview we can use commandname and commandargument properties. We can then write code for that operation in onitemcommand event of the datalist.

Hope it helps!

Browser back button problem after logout

2009-02-06T17:13:00.004+02:00

Just one line of code to solve the problem with the back button of the browser, when you click logout. No javascript needed!

Just write

Response.Cache.SetNoStore();

to the Masterpage's Page_Init() function.

(Assuming that in the click function of the logout button, you have written Session.Abandon() and Response.Redirect(login page) )

And that's it!

If useful please rate:

Gereksiz Bilgiler

2008-11-13T16:57:00.013+02:00

Herman Hollerith(1860-1929), delikli kart(punched card) sistemini makinalar ile geliştiren kişi, çalışmalarını öyle ilerletti ki, 1896 yılında Tabulating Machine Company'yi kurdu. Bu şirket, daha sonra adını IBM olarak değiştirecekti.

--------------------------------------------------------------------------

İhsan Oktay Anar, Kitab-ül Hiyel kitabında eski zaman mucitlerinin inanılmaz öykülerini anlatırken kitabın adıyla da robotik biliminin kurucusu sayılan Eb-Ül-İz (bazı kaynaklarda El Cezeri veya Al Jazari)'in yazdığı, Türkçesiyle 'Olağanüstü Mekanik Araçların Bilgisi Hakkında Kitap'a atıfta bulunuyor. Kitabın orijinal adı: 'Kitáb fí ma'rifat al-hiyal al-handasiyya'.

--------------------------------------------------------------------------

El Cezeri'nin 1206 yılında yaptığı kayıktaki 4 müzisyen, ilk programlanabilir insansı robot olarak tarihe geçmiş.

--------------------------------------------------------------------------

R.O.S.A (Radio Operated Simulated Actress), 1966'da Londra'da Üç Silahşörler'in bir tiyatro gösteriminde Fransız kraliçesi rolünde yer almış.

--------------------------------------------------------------------------

Nisan 1969'da New York Times'ın yazar Vladimir Nabokov ile yaptığı bir görüşmeden alıntı: [ kullanmaya pek aşina olduğumuz :) ile ilgili ilginç bir detay]

"How do you rank yourself among writers (living) and of the immediate past?" Nabokov answered: "I often think there should exist a special typographical sign for a smile — some sort of concave mark, a supine round bracket, which I would now like to trace in reply to your question."

--------------------------------------------------------------------------

:) ve :( işaretlerinin ortaya çıkışı:

The first person documented to have used the original ASCII emoticons :-) and :-(, with a specific suggestion that they be used to express emotion, was Scott Fahlman; the text of his original proposal, posted to the Carnegie Mellon University computer science general board on 19 September 1982 (11:44), was thought to have been lost, but was recovered twenty years later by Jeff Baird from old backup tapes.

--------------------------------------------------------------------------

Dijital çağın temeli ikili aritmetik(Boolean Algebra) adını George Boole'dan alıyor.

--------------------------------------------------------------------------

CYBORG: CYBernetic ORGanism

How to access gridview controls/fields

2008-11-07T17:19:00.019+02:00

Sick and tired of trying to access controls and fields in GridView?
Here you can find some solutions written in C#:

Accessing datakey within RowCommand when an image button (template field) is clicked

ImageUrl="..." CommandName="..."
CommandArgument=""/>

string id =GridView1.DataKeys[Convert.ToInt32
(e.CommandArgument)].Values[0].ToString();

Accessing an image button (template field) within RowCommand():
int index=Convert.ToInt32(e.CommandArgument.ToString());
ImageButton b = (ImageButton)GridView1.Rows[index].
FindControl("ImageButton1");

Accessing an image button (non-template field):
ImageButton b =(ImageButton)e.Row.Controls[0].Controls[0];

Accessing a dropdownlist (template field):
DropDownList ddl =(DropDownList)e.Row.FindControl("DropDownList1");

Accessing a dropdownlist within RowUpdating():
DropDownList ddl = (DropDownList)
GridView.Rows[GridView.EditIndex].
FindControl("DropDownList1");

Finding the first datakey of the selected row within RowCommand():
string id = ((GridView)e.CommandSource).DataKeys
[Convert.ToInt32(e.CommandArgument.ToString())].
Values[0].ToString();

//gridviews may have multiple datakeys. You can specify them in the datakeynames field separating with commas and access them with array indices.

Another tip:

For a button inside the GridView, you can give "Select" as commandname, so that selectedindexchanged is fired, when the button is pressed. Then you can easily access controls or selected row indices with GridView.SelectedIndex or GridView.SelectedRow.

If useful please rate:

Esrarengiz Vadi - İnsan benzeri robotlar

2008-11-04T22:18:00.009+02:00

Teknolojinin son ürünü robotların, 19. yüzyılın ortalarında doğmuş Freud'la ne ilgisi olur demeyin. Freud'un, kitabında bahsederek psikolojiye kazandırdığı "Esrarengiz/Das Unheimliche/The Uncanny" terimi bugün insansı robotlar ya da grafikler karşısında duyduğumuz gariplik ve rahatsızlık hissini anlatıyor. Bu rahatsızlık hissimiz "Esrarengiz Vadi" adı altında tanımlanıyor. Bu vadiyi açıklamak gerekirse şu grafikten faydalanabiliriz:

Burada insanın rahatsızlık duyduğu çeşitli "uyarıcı"ların etkileri görülebilir. Psikologlar tarafından iddia edilen tez ise şu: İnsanın algıladığı obje ne kadar insana benzerse ondan insansı duruş ve davranışlar bekleniyor, bu beklenti karşılanmayınca da 'bilişsel uyumsuzluk' denilen bir his oluşuyor.

Bilişsel uyumsuzluk, iki çelişen fikre aynı anda sahip olmak anlamına geliyor. Bunu ispatlamak için yapılan deneylerden biri de çocuklar üzerinde uygulanmış. Çocuk, bir odada oyuncaklarla yalnız bırakılıyor ve çok çekici olan bir oyuncakla oynaması yasaklanıyor. Bir grup çocuğa, eğer oyuncakla oynarlarsa çok sert ceza verileceği söyleniyor. Başka bir grup çocuğa ise hafif bir ceza verileceği söyleniyor.

Sonuç olarak çocuklar oyuncaklarla oynamıyor. Deney devam ediyor. Çocuklara artık istedikleri oyuncakla oynayabilecekleri söyleniyor. Ama hiçbir çocuk daha önce yasaklanan oyuncakla oynamıyor, artık yasak kalkmış olmasına rağmen... Çocukların kendilerini "Zaten o oyuncak o kadar da güzel değildi" diye ikna etmeye çalıştıkları gözlenmiş.

Kısaca bu ikilik hali, yani fikirlerin uyumsuz olması ve çatışması haline bu ad verilmiş.

Şimdi robotlara geri dönmek gerekirse... İnsansı bir robot gördüğümüzde, bizde de bir ikilik hali oluşmakta ve fikir çatışmasından dolayı gördüğümüzden rahatsız olmaktayız. Aslında bu korkunun işlenişini birçok roman ve filmde de görebiliriz.

En yenilerinden örnek vermek gerekirse, herkesin aşina olduğu Terminatör filmini ve şimdi ekranlarda gösterilen dizisini söyleyebiliriz. İnsanlığın sonunun insan-makina savaşları nedeniyle geleceği konusunu işleyen birçok edebiyat örneği de var. İlgilenenler Wikipedia'daki "List of Apocalyptic and Post-apocalyptic Fiction" başlığı altındaki insan-teknoloji savaşları bölümüne bakabilir.

Robot teknolojisi çok yeni değil aslında ve hayatın birçok yerinde kullanılıyor. Zaten bizi rahatsız eden de bu değil. Nasıl çamaşır makinası ile ilgili hiçbir sorun yaşamıyor, hatta icat edene teşekkür ediyorsak; endüstri robotları, animasyonlardaki sevimli robotlar- mesela Wall-e- ile de bir problemimiz yok.

Bahsettiğimiz olguyu şu videoyu izleyerek gözlemleyebiliriz, bakalım biz de düşüyor muyuz bu esrarengiz vadinin içine: http://technology.newscientist.com/channel/tech/robots/dn15055-mummy-that-robot-is-making-faces-at-me.html

Bunun dışında son yıllarda vizyona girmiş olan Beowulf ve Polar Express filmleri de bu açıdan olumsuz eleştiriler almış. Bu eleştirilerin sebebi bu filmlerdeki animasyon-görsel efektli karakterlerin insana çok benzemesi sonucu, insana benzemeyen özelliklerin ön plana çıkarak izleyiciyi rahatsız etmesi.

Robot korkusu Frankenstein korkusu olarak

da adlandırılıyormuş. Bu korku, bilimkurgu romanlarıyla tanınan bilimadamı Isaac Asimov/Исаак Озимов tarafından romanlarında konu edilmiş. Son olarak, sonradan değiştirmeler ve eklemeler yapılmış olsa da Asimov'un robotlar için belirlediği üç kural şunlar:

1. Bir robot, insana zarar veremez, ya da hiçbir harekette bulunmayarak bir insana zarar gelmesine neden olamaz.

2. Bir robot, insanlar tarafından verilen emirleri uygulamak zorundadır, bu emirler 1.kuralla çelişmediği sürece.

3. Bir robot kendi varlığını korumak zorundadır, bu koruma 1. veya 2. kuralla çelişmediği sürece.

(Konuyla ilgilenenler Wikipedia'da geniş kaynaklara ulaşabilir - cognitive dissonance, uncanny valley)